Liever geen aapjes kijken in Heilust

illustratie Ruben L. Oppenheimer

Een half jaar lang heeft deze krant, in samenwerking met omroep L1, in het project Mijn Heilust het thema krimp belicht. Welke lessen zijn daaruit te trekken en hoe kun je die toepassen in een mediatijdperk waarin het is ontdekt als scriptieonderwerp en er zelfs wordt gesproken over krimptoerisme? Een beschouwing.

door Branko Eijssen
Als je op een zonnige dag door de wijk Heilust wandelt, kan het zomaar gebeuren dat er een deur openzwaait en voordat je het weet ben je met de gastvrije bewoonster in gesprek over haar nieuwe veranda, de soep die op het vuur staat te trekken en… krimp. Het is – inmiddels – meer dan zomaar een modewoord. Je telt tegenwoordig niet meer mee als je er geen mening over hebt.

Krimp: 1,1 miljoen resultaten in 0,25 seconden via zoekmachine Google. Hier, in Kerkrade-West, valt tijdens een gesprek de term meestal ook binnen de minuut. Heilust is een voorbeeldwijk. De verwachting is dat er tot het jaar 2020 nog woningen worden gesloopt. Heel Nederland kijkt verwachtingsvol naar Parkstad en Zuid-Limburg, waar de oplossingen voor de toekomst moeten worden bedacht. Dat verhaal is nagenoeg bekend.

Ook vaak gehoord: als het over krimp gaat, mag je niet spreken van een ‘probleem’ maar moet je praten over een ‘kans’. Of een ‘uitdaging’, dat mag ook. „Krimp staat hoe dan ook op de kaart”, constateert Jack Vinken, directeur van woonmaatschappij Hestia. „Wij zijn natuurlijk al een tijd bezig, maar door het project Mijn Heilust heeft de wijk nog eens extra onder een vergrootglas gelegen.”

Kenners hebben het dan altijd over de zogenaamde communicatieparadox. Het benoemen van krimp kan ook averechts werken. Oftewel, praten over krimp werkt krimp in de hand. „Wekelijks krijgen wij aanvragen uit bestuurlijke kringen of uit Den Haag voor excursies in Heilust. Het is natuurlijk goed dat we serieus worden genomen als krimpregio, maar we moeten echt een beetje opletten. Ik heb nu weer een verzoek op mijn bureau liggen van Gedeputeerde Staten in Gelderland of ze mogen komen kijken. Laten we waken voor krimptoerisme, want dat krijg je dan. Het moet geen aapjes kijken worden in Heilust. Straks heb je een stigma waar je nooit meer van af komt.”

Krimp: 1,2 miljoen hits op zoekmachine Yahoo Nederland, speur naar dit onderwerp in de krochten van het populaire massamedium Twitter en je krijg de ene na de andere mening op je scherm. Van bekende, maar vaker nog van onbekende Nederlanders.
Het ooit zo stoffige begrip is salonfähig geworden. „Krimp is nu ook ontdekt als scriptieonderwerp. Ik krijg regelmatig vragen van studenten. Maar ik ben opgehouden met op alles te antwoorden. Het wordt simpelweg te veel nu. We hebben er geen tijd voor.”

Vinken wil met Hestia zijn aandacht richten op Heilust, waar voordeuren zo af en toe weliswaar spontaan kunnen openzwaaien maar erachter schuilt ook genoeg – vaak verborgen – persoonlijk leed. Neem de tijd om door de wijk te struinen, zoals verslaggevers Wiel Beijer en Karin Hillebrand maandenlang hebben gedaan, en je weet precies wat bewoners bezighoudt, waar ze zich aan ergeren of waar ze blij van worden. Wat steeds terugkomt in al die gesprekken is de gebrekkige communicatie van gemeente Kerkrade, Hestia en andere betrokken partijen, zoals bijvoorbeeld de provincie.

„De boodschap overbrengen naar de mensen, blijft de grote uitdaging”, weet Vinken. „Het verhaal dat wij als beleidsmakers te vertellen hebben, staat mijlenver af van de mensen. Dat heeft het project Mijn Heilust maar weer eens blootgelegd. De krant en de omroep zijn er wel in geslaagd om bewoners te bereiken en enthousiast te maken. De les die we daarvan hebben geleerd: wij moeten zaken blijven uitleggen, dus daar gaan we extra uren insteken.”

Omgaan met krimp anno 2011 blijft balanceren op een dun koord. Ook al omdat er – soms uit onverwachte hoek – van alles wordt geroepen, waar je toch weer even over moet nadenken. Zoals toenmalig CDA-staatssecretaris Ank Bijleveld die begin vorig jaar mensen waarschuwde voor het kopen van een huis in een nieuwbouwwijk in gebieden waar de bevolking krimpt.

Of neem de uitspraak van de voorzitter van VNO/NCW Bernard Wientjes onlangs in het relatiemagazine van het Centraal Bureau voor de Statistiek, en waar de wereld via sociale mediakanalen als Twitter snel kennis van neemt. „In Zuid-Limburg is een plan voor een versnelde ontwikkeling van de Chemelot Campus in Sittard-Geleen en de Maastricht Health Campus. Daardoor ontstaan in de komende tien jaar 2100 nieuwe banen voor kenniswerkers en vele duizenden extra arbeidsplaatsen aan indirecte werkgelegenheid in die regio. Ik begrijp werkelijk niet hoe je zoiets moois kunt ontplooien en tegelijkertijd over krimp en de afbraak van huizen kunt praten. Dat heb ik ook letterlijk zo tegen de aanwezige politiek gezegd. Hou op met praten over krimp en begin met het ondernemen van activiteiten.”

Er niet over praten? Geen optie. Het is voor betrokken partijen vaak zoeken naar de juiste toon. Evenwicht, afstemming. Krimp beschouwen als een containerbegrip. Het gaat vaak om de juiste definitie in een bepaalde discussie. Krimp gaat eerst en vooral om vergrijzing en herstructurering van bepaalde stadsdelen. Praten over krimp komt dus vaak neer op het goed regisseren van je verhaal.

Ben van Essen, programmaleider demografie en krimpspecialist bij de provincie Limburg, noemt dat ‘de gidsfunctie’ verder ontwikkelen. „Het Mijn Heilust-project helpt ons daarbij. Het is een positief initiatief, waarbij wijk en de bewoners centraal staan. Het draagvlak was groot. Of het tot meer zelfvertrouwen in de buurt heeft geleid, kan ik niet beoordelen. Het heeft ons zeker een goede basis opgeleverd om nu de gesprekken verder aan te gaan.”

Heilust als werkplaats van de toekomst. Voor Van Essen is dat het droomscenario. Kerkrade-West als proefregio waar andere krimpregio’s als Zeeuws-Vlaanderen en Oost-Groningen van kunnen profiteren. „Het zijn de drie gebieden waar ze de fase van bewustwording al lang voorbij zijn. Dat hebben we voor op de rest van Nederland, die het soms niet wil begrijpen. Wij willen nu de mouwen opstropen en aan de slag. En inderdaad, niet denken in problemen maar in kansen.”

Krimp: het onderwerp is niet langer voorbehouden aan deskundigen die ervoor hebben doorgeleerd. De vele reacties op het multimediale project Mijn Heilust van de Limburgse kranten en regionale omroep tonen aan dat mensen begaan zijn met een maatschappelijk relevant thema, zeker als je erin slaagt dat op een positieve manier – op hyperlokale schaal – uit te diepen. Laten zien dat krimp niet alleen maar chagrijn is.

Dan blijkt krimp plotseling een aantrekkelijk onderwerp om over te bloggen, melden studenten van de universiteit in Rotterdam en Wageningen zich bij de programmamakers met vragen over de rol van bestuurders in de aanpak van krimp en wat wij – de media – daar eigenlijk van vinden en krijgt Heilust, zoals vorige week, ook landelijke tv-aandacht in het NCRV-programma Rondom 10.

Gek? Nee, volstrekt logisch, zegt Marc Maurer. De architect van Maurer United Architects in Maastricht heeft samen met zijn partner Nicole meegeschreven aan de gebiedsvisie voor Kerkrade-West. „We leven in een mediademocratie. Een project als Mijn Heilust is de perfecte manier om mensen te bereiken. Zeker als je dat via alle kanalen kunt doen. Er ontstaat draagvlak. Daardoor voelen inwoners zich meer betrokken en krijg je makkelijker contact.”

Zijn advies aan betrokken partijen in Heilust: maak gebruik van audiovisuele middelen. „Er wordt nog gewerkt met folders, maar dat is natuurlijk hopeloos ouderwets. In plaats van inloopavonden te organiseren, zetten ze de informatie op internet. Dat leest toch niemand? Huur desnoods zendtijd in. Je moet zaken visueel aantrekkelijk brengen. Zeker bij een toch redelijk abstract onderwerp als krimp. De materie is al lastig genoeg.”

Over mijnheilust

Journalist bij De Limburger. Bedacht en maakte samen met camera-journalist Karin Hillebrand voor de krant en regionale omroep L1 het multi-mediale project Mijn Heilust.
Dit bericht werd geplaatst in Mijn Heilust, verhalen. Bookmark de permalink .

5 reacties op Liever geen aapjes kijken in Heilust

  1. Tiny Geurts-Baumans zegt:

    Hallo met Tiny
    Ik ben vanochtend de krant aan het lezenzie ik met verbazing een stukje staan van mrsJohn Systermans-Burgers…een meisje uit de Ericastr..waar ik al jaren op zoek naar ben,omdat ik nooit meer iets van haar vernomen heb..en altijd hevig geinterseerd ben gebleven hoe het met haar gaat…mag ik misschien via deze weg in bezit komen van een meisje uit mijn jeugd waar ik vroeger veelvuldig aan huis kwam…niemand heeft ooit kunnen vertellen over haar,alleen dat ze geimigreerd was naar Canada.

    Ik zelf woonde ook in de Ericastraat…
    bij voorbaat hartelijke dank..
    Tiny Geurts-Baumans

  2. Tiny Geurts-Baumans zegt:

    Sorry door de emotie en hevig reageren op dit gegeven ben ik vergeten te vragen ,dat ik graag adres of email adres van Tiny Systermaans-Burgers mag ontvangen..
    gr Tiny Geurts

  3. Fons Adamczyk zegt:

    Ik heb met belangstelling het project Mijn Heilust gevolgd. Zelf kom ik van Terwinselen en heb vroeger een vriend in de Heilust gehad. Daar dat in de vijftiger jaren was bestond er maar een gedeelte van de woningbouw die nu weer gedeeeltelijk gaat verdwijnen. Na jaren elders op verschillende plaatsen te hebben gewoond, hebben mijn vrouw (ook uit de mijnstreek) en ik toch besloten niet terug te keren omdat het gebied te vol gebouwd is. In vergelijking met onze tijd was niet veel groen meer over. Daarom wonen we nu in Midden Limburg.
    Krimp is een uitkomst om het gebied weer te “herstellen”. Overigens moeten bestuurders dan wel ophouden met “uit te leggen” maar de bevolking er bij te betrekken en zelf problemen laten oplossen. Bestuurders moeten veel meer den Haag ervan overtuigen dat de Heilust deel is van een veel grotere randstad dan in het westen en dat herstel zoals in het Ruhrgebied veel meer natuur en cultuur heeft opgeleverd.
    Den Haag moet dan eens eindelijk die nauwe nationale blik verlaten. Dat is ook veel beter voor Oost Groningen (waar ik ook lang in de buurt gewoond heb) en de hele grensstreek, waar internationale uitwisseling tot het leven van elke dag behoort.

  4. Pingback: Mijn Heilust in L1 Laat | mijnheilust

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s