Creatief met krimp

De pentekening van de Oude Heilust, gemaakt door schilder en tekenaar Toon Willemsen uit Heerlen.

Kan de kunst Heilust helpen? Kan kunst iets bijdragen aan de oplossing van het probleem van ontvolking in een wijk? Kan kunst helpen de neergang te stoppen in een krimpwijk met steeds meer leegte, verval en afbraak? Kan kunst die noodzakelijke veerkracht brengen? Kunst kan veel, weet ik, maar kunst kan niet alles.

Dit alles denk ik als ik het vrolijke winkeltje Art4All in de Akerstraat in Spekholzerheide binnenstap. Kunst voor iedereen. Perfecte naam. Art4All is een zogenaamd kansenwinkeltje. Om de leegstand van winkelpanden te bestrijden zijn met huiseigenaren afspraken voor een forse huurverlaging gemaakt zodat creatieve, niet commerciële winkeltjes in die panden de deuren kunnen openen. Op die manier moet het winkelhart verlevendigd worden.

De kansenwinkels zijn een idee van Zo Concreet! Creatief met krimp is het motto. Kansen grijpen die uit krimp ontstaan. Kunstwinkeltje Art4All is zo’n kans. Cursisten van de Vrije Academie kunnen hier hun werk aanbieden en mensen die terug willen naar de arbeidsmarkt verkopen die kunst. Dat levert kansen op. En niet eens duur.

In mijn Heilust-jeugdjaren zie ik weinig kunst. Bij ons thuis hangt in de woonkamer wel een mooi schilderij van een sawahlandschap van de Indonesische schilder
Abdullah, lid van de stroming Mooi Indië. Heeft mijn vader indertijd cadeau gekregen van de Nederlandse eigenaar van een plantage. Het schilderij is beschadigd geraakt tijdens het transport in opgerolde vorm in de soldatenplunje van mijn vader tijdens de boottocht van daar naar hier.

Afgezien van het feit dat mijn ouders geen geld hebben voor een dure restauratie, wil mijn vader het ook niet laten restaureren, omdat het volgens hem geschilderd is met natuurlijke verf. Die hebben we hier niet, zegt hij. Met die verf zijn prachtige kleurnuances geschilderd, waarvan ik zelfs als kind kan genieten.

Voor de rest herinner ik mij uit mijn jeugd weinig kunstuitingen. In huiskamers in Heilust hangen schilderijen van een huilend zigeunerjongetje of van een verleidelijk lachende zigeunerin. En natuurlijk Bijbelse taferelen, zoals Jezus als herder te midden van een kudde schapen. Meestal hangen die devote schilderwerken boven het ouderlijk bed. Verder herinner ik mij de grote Heilig Hartbeelden die worden weggegooid als Jezus na een huiselijk ongeluk een arm breekt. Wij kinderen zijn dankbaar voor die afdankertjes. Die gooien we stuk om met het krijt waarvan ze gemaakt zijn op het asfalt te tekenen. Maar kleuren is geen kunst, leer ik later.

Oh ja, er is ook nog die fraaie pentekening van de Oude Heilust. Gemaakt door de schilder en tekenaar Toon Willemsen uit Heerlen. Een tekening van de Heiluststraat zoals die was. Inclusief spelende kinderen en geparkeerde auto’s. Als die 146 oude huurhuizen in 1979 worden gesloopt om – vanwege toen nog de groei – plaats te maken voor nog meer huizen, krijgen de bewoners die moeten verkassen van woningvereniging Spekholzerheide als pleister op de wonde deze tekening.

Kunst en krimp. Ik ga op bezoek bij Werkplaats K. In de Elbereveldstraat – Aardbeienveldstraat – in Spekholzerheide. Een kunstenaarscollectief waar twintig kunstenaars hun ateliers hebben. In tijden van krimp blikken kunstenaars hoopvol vooruit. Behalve een centraal park, moestuintjes en schone energie zou ook kunst een wijk als Heilust op weg kunnen helpen.

Ik probeer me een voorstelling daarvan te maken. Portretten van Heilustenaren op gevels van huizen die gesloopt moeten worden? Vastgelegd door K-fotograaf Jos Reinders? Dat zou zo maar kunnen, zegt Jos Reinders als ik hem daarover aanspreek.

Hij zegt dat kunst in een krimpwijk echter ook van mensen in de wijk zelf moet komen. Vul de lelijke plekken die ontstaan na de huizensloop zelf in. Laat zien wat je voelt. Buurtbewoners weten vaak niet wat er in hun wijk gaat gebeuren, weet de fotograaf sinds een wandeling door Heilust ten tijde van de sloop van huizen in de Gladiolenstraat. Hij hoort er een oude man tegen een andere oude man zeggen: „Hé Tjeu, weet jij wat ze hier gaan doen?” Tjeu weet het niet. En dan zegt de andere man berustend: „Ze doen toch wat ze willen. Daar hebben wij toch niets over te zeggen!”

Artists in residence, kunstenaars die in een leegstaand huis komen wonen en werken en zich laten inspireren door de dagelijkse gang van zaken in Heilust, zouden deze geluiden kunnen oppikken en omzetten in kunst. Het kan mooie, spannende en inspirerende kunst opleveren, zeg ik. Werkplaats K wil er over nadenken. Ik zing de Beatlessong Strawberryfields forever als ik van de ateliers in de Elberenveldstraat terugkeer in de werkelijkheid van Heilust… Aardbeienvelden voor altijd!

Om te ervaren wat krimp met mensen doet, moet je de straat op. De journalisten Karin Hillebrand (L1) en Wiel Beijer (Dagblad De Limburger/Limburgs Dagblad) doen in woord en beeld wekelijks verslag vanuit de Kerkraadse wijk Heilust, middelpunt van het multimediale project Mijn Heilust. Op deze plek telkens een persoonlijke beschouwing van Wiel Beijer, die zijn jeugdjaren in Heilust sleet. Deel 16 is gepubliceerd in Dagblad De Limburger/Limburgs Dagblad op 23 april 2011.

Over mijnheilust

Journalist bij De Limburger. Bedacht en maakte samen met camera-journalist Karin Hillebrand voor de krant en regionale omroep L1 het multi-mediale project Mijn Heilust.
Dit bericht werd geplaatst in Mijn Heilust, verhalen. Bookmark de permalink .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s