Altijd maar slopen in Heiveld (4)

‘Afbraak bij woningnood is misdaad!’ Deze tekst is in de zomer van 1979 te lezen op een gemetselde tuinmuur in de Heiluststraat. Foto: archief MGL

Afbraak bij woningnood is misdaad! Deze keer kwam de kreet niet van het Amsterdamse krakersgilde. Ook in Heilust is deze strijdkreet ooit gebezigd. De huidige woningsloop is namelijk niet de eerste grootschalige sloop waarmee de Kerkraadse wijk wordt geconfronteerd.

In 1979 vindt er afbraak plaats in wat wij de oude Heilust noemen. In totaal 146 zogenaamd verouderde huurhuizen worden gesloopt. Achteraf gezien misschien niet zo’n goede beslissing van de toenmalige Woningvereniging Spekholzerheide, voorloper van huidige verhuurder Hestia. Althans de invulling van de vrijgekomen grond is op onderdelen minder gelukkig te noemen, vindt raadslid en oer-Heilustenaar Jo Bok. Te veel te dicht op elkaar gebouwde huizen en door blik vervuilde woonerven en nauwelijks groen, ziet hij. Maar ja, renovatie van die oude mijnwerkerswoningen was te duur, zeiden de bestuurders toen.

Afbraak bij woningnood is misdaad! Deze tekst is in de zomer van 1979 te lezen op een tuinmuur in de Heiluststraat, Ik liep langs deze muur vaak naar de Hubertusschool, de jongensschool waar ik zes klassen doorliep zonder te blijven zitten. Ik kreeg er in de eerste slaag van meester Reinders met een bamboestokje. Op de vingers. Tranen. En in de zesde klappen met de meetlat. Billenkoek van meester Lendfers. Maar geen tranen meer in de zesde klas, hè! In Heilust leer je incasseren.
Op het moment dat Frans Welters de serie sloopfoto’s maakt voor de krant, zijn nog maar tien huizen in de oude Heilust bewoond. De rest is dichtgespijkerd of reeds afgebroken. De buurt en zijn laatste bewoners maken een troosteloze en trieste indruk. Daar kan het vrolijk huppelend meisje in zomerjurkje op de foto niets aan veranderen.

Die in 1913 gebouwde mijnwerkershuisjes van de oude Heilust werden begin jaren twintig van de vorige eeuw bezocht door toenmalig koningin Wilhelmina. De majesteit kwam naar Kerkrade om de – voor die tijd – schitterende arbeiderswoningen te aanschouwen, gebouwd op het zogenaamde Heiveld. Wonen in die wijk zou een ware lust zijn. Vandaar de naam Heilust.

Die moderne mijnwerkerskolonie moet een halve eeuw later alweer plat. Woningvereniging Spekholzerheide wil op de braakliggende gronden 187 nieuwe huizen bouwen, 41 méér dan er staan. De wijk moet een woonerf worden. Er worden 104 eengezinswoningen gebouwd en voor de rest bejaardenwoningen en huizen voor een- en tweepersoonshuishoudens.

Toen kenden we geen krimp. Alleen maar groei. In de krant van toen lees ik dat nieuwbouw nodig was, omdat er nog woningnood bestond en om ‘nieuw bloed’ in de wijk te krijgen, want dat was goed voor het verenigingsleven en de scholen in de wijk. Het nieuwe bloed is inmiddels gestold. De scholen zijn gesloopt en het verenigingsleven beleeft zware tijden. Scouting bestaat al niet meer en de voetbalverenigingen van Heilust en Gracht zijn gefuseerd tot de FC Kerkrade-West. Fanfare St. Barbara van Heilust moet samen met harmonie St.-Jozef van Kaalheide een jeugdorkest beginnen om de blaasmuziek de ontvolking te laten overleven. Koper en hout samen! Er was een tijd dat dit vloeken in de kerk was.

Vóór de huidige krimpsloop is al veel gesloopt in Kerkrade-West. De koelkolonie – waar mijn lief als kind woonde – achter de steenberg van de mijn Willem-Sophia, moest na de sluiting van die mijn plat, omdat op die plek het industrieterreintje was gepland waar de kompels van die particuliere mijn nieuw werk moesten vinden. En in Kaalheide ging in de jaren zeventig de rode kolonie ofwel de Sint-Jozefkolonie plat, om plaats te maken voor nieuwbouw. Die mag volgens veel huidige bewoners ook weer plat vanwege het gevoel van onveiligheid in de achteromsteegjes.

En ook in de Romeinenstraat en Klein-Graverstraat zijn huizen gesloopt in de jaren tachtig. Ook toen kwamen er nieuwe huizen voor in de plaats. Een woonwijkje tussen de Graverstraat/Romeinenstraat – waar vroeger mijnwerkers woonden – en de Sophiastraat – waar mijnopzichters woonden. Zeventien huizen met grote tuinen zijn gesloopt om ongeveer het viervoudige met tuintjes ter grootte van postzegels te kunnen bouwen. Onder andere het huis van de oma van Jack Vinders moest plat.

En ik herinner mij als kind dat het huis van mijn oma en opa in de Voorterstraat in Bleijerheide gesloopt moest worden, omdat er hoogbouwflats gebouwd moesten worden. Oma Lena en opa Wiel kwamen toen ook in Heilust wonen. En die galerijflat in de Voorterstraat, die hen uit hun huis verdreef, wordt in 2013… gesloopt. Weer honderd woningen minder in Krimpsjtad Kirchroa. En de klus is nog lang niet geklaard.

Om te ervaren wat krimp met mensen doet, moet je de straat op. De journalisten Karin Hillebrand (L1) en Wiel Beijer (Dagblad De Limburger/Limburgs Dagblad) doen in woord en beeld wekelijks verslag vanuit Heilust, middelpunt van het multimediale project Mijn Heilust. Op deze plek telkens een persoonlijke beschouwing van Wiel Beijer, die in Heilust zijn jeugdjaren sleet. Deel 4.

Dit verhaal is gepubliceerd in Dagblad De Limburger/Limburgs Dagblad op 29 januari 2011. De vierde tv-reportage wordt uitgezonden op maandag 31 januari om 21.45 uur in L1 Laat.

 

Over mijnheilust

Journalist bij De Limburger. Bedacht en maakte samen met camera-journalist Karin Hillebrand voor de krant en regionale omroep L1 het multi-mediale project Mijn Heilust.
Dit bericht werd geplaatst in Mijn Heilust, verhalen. Bookmark de permalink .

5 reacties op Altijd maar slopen in Heiveld (4)

  1. Pingback: Tweets die vermelden Altijd maar slopen in Heiveld | mijnheilust -- Topsy.com

  2. jo muller zegt:

    Hallo Karin en Wiel
    Bedankt voor jullie verslagen over onze Heilust ,de buurt waarin ik ook ben opgegroeid en waar ik – door m’n beroep als postbode – nog bijna dagelijks kom . Deze aandacht verdient de Heilust .
    p.s. Volgens mij is de foto van de gemetselde tuinmuur met tekst genomen vanuit de heiluststraat kijkend naar de kampstraat , het meisje loopt op het trottoir v.d. heiluststraat (of een brandgang). De huizen zelf staan in de kampstraat ter hoogte ong, waar nu het medisch centrum is . Het intakte huis op de achtergrond is vlgns mij kampstr. 32 dat nu nog bestaat.

  3. Wierschowski zegt:

    Opgegroeid in de lupinestraat en nog op het mooie kleuterschooltje gezeten en dan natuurlijk aansluitend naar de jongenschool. Ik heb begrepen dat de oude meisjesschool naderhand omgevormd werd tot gemeenschappelijke basisschool. Helaas zijn deze, zoals zoveel andere woningen en gebouwen verdwenen. En wat komt ervoor in de plaats?
    Vroeger waren er velden genoeg om te spelen, Bij de Mobil waar eerst een heel mooi veld lag, waar we haast dagelijks kampvuurtjes aan het stoken waren en aardappels aan het poffen. En dan nog met medeweten van de politie, zolang we het natuurlijk netjes houden en geen onzin uit zouden halen. Natuurlijk mijnheer agent , haha
    En niet vergeten de blauwe tongentijd, het likken aan de kroontjespen, de klappen van Reinders en dan nablijven bij Lendfers, zoals reeds eerder beschreven.
    De tijd is te kort om alles te beschrijven en ik zal er niet te lang over blijven nadenken, tjonge, even een traantje wegpinken. Wat zijn de symptomen van een midlife crisis eigenlijk?
    Wij hebben vroeger de wereld als speeltuin gehad, De kinderen van tegenwoordig zijn dik tevreden met een PC of laptopje en Playstation enzovoorts.
    Is mijn jeugd beter geweest? Dacht het toch van wel, niet dan?

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s