Nog is Heilust niet verloren (1)

De groene vlakte middenin de wijk Heilust, waar vroeger de scholen stonden en een aantal huizenblokken. Foto: Harry Heuts

Om te ervaren wat krimp met mensen doet, moet je de straat op. De journalisten Wiel Beijer (Dagblad De Limburger/Limburgs Dagblad) en Karin Hillebrand (L1) doen in woord en beeld wekelijks verslag vanuit Heilust, middelpunt van het multimediale project Mijn Heilust. Op deze plek telkens een persoonlijke beschouwing van Beijer, die in Heilust zijn jeugdjaren sleet.

Bijna een jaar geleden schreef ik voor deze krant een beschouwing over krimp in Heilust. In de Kerkraadse wijk van mijn jeugd, een arbeidersbuurt, zou een toekomstig Central Park van Parkstad moeten verrijzen, zo luidde mijn conclusie. De term is bedacht door toenmalig minister van krimpzaken Eberhard van der Laan. Denkend aan krimp, de daarmee gepaard gaande sloop van woningen en filosoferend over een hoopvolle toekomst van ontvolkte stadsdelen doemt bij hem het beeld op van Central Park in New York: groene, recreatieve gebieden waar je kunt ontspannen, sporten en naar concerten luisteren.

Vorige winter liep ik voor het eerst sinds jaren door Heilust. Ik zie een grote lege vlakte tussen parochiekerk en Gladiolenstraat en ik probeer mij de wijk voor te stellen als straks al het sloopwerk is geschied. Ik neem mij voor om vaker terug te keren naar de buurt waar ik de eerste jaren van mijn leven woonde, in de Gladiolenstraat 67. Vader mijnwerker, moeder huisvrouw en mijn twee zusjes en ik bijna zorgeloos op weg naar onze toekomst.

Samen met collega Karin Hillebrand van L1 kom ik sinds ongeveer een half jaar regelmatig in de wijk. We maken reportages waarin we het thema krimp – voor velen nog een abstract begrip – inhoud geven. Twee journalisten gewapend met pen, microfoon en filmcamera, tonen de vele gezichten van een achterstandswijk in een multimediaal project. Het is, vooral in de beginfase, moeilijk om je een betere toekomst voor deze deels verpauperde en deels niet al te veilige – en op plekken zelfs verwaarloosde – wijk voor te stellen. Zeker als we door straten lopen waar onkruid welig tiert tussen stoeptegels, en we tegen dichtgetimmerde en/of ingegooide ruiten aankijken.

Maar als we vervolgens samen boven op de groene steenberg van de voormalige steenkolenmijn Wilhelmina in Schaesberg staan en naar Kerkrade kijken, zien we vooral groen. Boven dat groen steken in stadsdeel West eigenlijk alleen kerktorens en flats uit. En van die flats moeten er twee, de Salviaflat en de Papaverflat in Heilust, nog gesloopt worden ook.
Toch begin ik pas deze winter echt in de droom van Central Park te geloven. Na talloze gesprekken met enthousiaste mensen die in en voor Heilust werken en na de eerste schetsen te hebben gezien van de stadsdeelvisie ‘De re-creatie van Kerkrade-West; met minder meer creëren’. Deze door de samenwerkende buro’s Maurer United Architect, Buro 5 en Croonen Adviseurs in opdracht van onder anderen de gemeente Kerkrade, woonmaatschappij Hestia Groep, de Stadsregio Parkstad en de Provincie Limburg<NO> opgestelde visie voor het stadsdeel Kerkrade-West straalt optimisme uit. Het zijn meer dan dromen op papier. De plannenmakers zien kansen die veel inwoners van Heilust en buurwijken helaas (nog) niet zien. Ik zou ze waarschijnlijk ook niet zien als ik zelf een wijkbewoner met weinig perspectief was.

Ik woon, werk en leef in Parkstad. Overal om mij heen zie ik krimp, ontvolking: minder mensen, vergrijzing, minder jeugd, wegtrekkers, weinig nieuwkomers want te weinig kans op een succesvolle carrière, leegstand. En ondanks de opleving van Roda JC en het genot van wat ‘de culturele lente’ heet, word ik niet vrolijk van de onafwendbare toekomstige werkelijkheid.
Tot 2015 daalt het aantal inwoners van heel Parkstad met liefst 15.000. Dat is exact het aantal inwoners van het stadsdeel Kerkrade-West, waarvan Heilust het doodbloedende hart vormt. De gemeente Kerkrade verliest jaarlijks 400 inwoners. Zoveel mensen woonden in de Gladiolenstraat toen ik daar kind was. De tijden van woningnood lijken in Parkstad voorgoed voorbij.
Ruimen we geen woningen, dan moeten we over tien jaar leven met 30 procent leegstand. Niet alleen dichtgetimmerde woningen, ook winkels. Voor Heilust betekent het ‘onafwendbare’ dat er tot 2020 bijna zevenhonderd woningen gesloopt moeten worden. Lijkt niet veel, maar in zo’n wijk is dat een bombardement.

Maar nog is Heilust niet verloren (vrij naar het Poolse volkslied). Er is hoop op re-creatie. Prachtige hellingbossen en beekdalen nabij, Gaiapark, kasteel Erenstein, Snowworld, de Botanische Tuin en het Parkstad Limburg Stadion en zijn commerciële omgeving. Dat alles op een steenworp van de wijk. En straks krijgt West na vele jaren weer een eigen station, waar de lightrailtrein van de toekomstige Avantislijn stopt, de snelle treinverbinding die Heerlen, Landgraaf en Kerkrade in Aken aansluit op het internationale TGV-netwerk.
Dat in combinatie met de bouw van een nieuw multifunctioneel centrum met speeltuin en trapveldje in Heilust, de bouw van een nieuwe basisschool op het Plein in Spekholzerheide, het reeds gebouwde winkelcentrum Carboonplein in Spekholzerheide en het vergroenen van Heilust.

Kerkrade-West kan weer ademen na deze reanimatie, zoals het ademde in mijn jeugdjaren. Dankzij – wat de plannenmakers noemen – de linten. De Rodaboulevard als commercieel lint, de Locht als bedrijven lint, de Spekhofstraat als onderwijs lint, de Akerstraat als winkel lint, Kaalheide als sport lint en het groene lint door Heilust. Mijn oude wijk wordt echt het Central Park van Kerkrade-West. Op weg naar Central Park doen Karin Hillebrand en ik de komende maanden in het multimediaal project Mijn Heilust wekelijks in de krant, op radio, tv, twitter en op onze eigen website verslag uit het verleden en het heden van deze krimpwijk en blikken we voorzichtig in de toekomst. Het had ook een andere krimpwijk geweest kunnen zijn, maar dit is toevallig mijn wijk. Het is Mijn Heilust en het wordt ook steeds meer Karin’s Heilust.

Dit verhaal is gepubliceerd in Dagblad De Limburger/Limburgs Dagblad op zaterdag 8 januari 2011. De bijbehorende tv-documentaire is uitgezonden op maandag 10 januari in het programma L1 Laat.

Over mijnheilust

Journalist bij De Limburger. Bedacht en maakte samen met camera-journalist Karin Hillebrand voor de krant en regionale omroep L1 het multi-mediale project Mijn Heilust.
Dit bericht werd geplaatst in Mijn Heilust, verhalen. Bookmark de permalink .

7 reacties op Nog is Heilust niet verloren (1)

  1. PaulsPlaats zegt:

    Wiel en Karin, ik ga proberen jullie project de komende maanden goed te volgen. Ik vind het een prima journalistiek initiatief dat – naar mijn idee – voor Zuid-Limburgse begrippen in veel opzichten nieuw is. Het is ambitieus, het is oorspronkelijk, het klinkt monter, het heeft positieve focus op de regio, het is regionaal maar de geur is fris, het is open, het is toekomstgericht, het overstijgt de nostalgie, het getuigt van vermogen tot samenwerking, het kijkt over grenzen heen, het oogt onafhankelijk en ik hoop dat het ook kritisch zal blijken te zijn en dat de politiek in de regio er haar voordeel mee zal doen. Het is kortom geen potje dat al eeuwen staat te stoven. Ik wens jullie veel succes.

  2. Maarten zegt:

    Interessant artikel, goed om zo concreet verslag van de krimp te doen.
    Een grootstedelijk park lijkt in eerste instantie niet heel voor de hand liggend. Is de re-creatie-visie ergens online te bekijken?

  3. W. Kersten zegt:

    Ook ik ben geboren (1956) in de Heilust en wel in de Spireastraat .
    Ook ben ik samen met mijn ouders, broers en zusje begin jaren ’70 verhuist van Kerkrade naar ‘s-Hertogenbosch (wij woonden toen al 10 jaar in het Rolduckerveld).
    Ook mijn vader was Mijnwerker (in de Willem Sophia).
    Op onregelmatige tijden – soms jaren niet, dan weer een paar keer per jaar – rij ik, als ik Kerkrade bezoek, door de straten waar ik geboren en opgevoed ben. Zeker de laatste 20 a 25 jaar verbaas ik mij er over hoezeer Kerkrade achteruit gegaan is sinds de sluiting van de Mijnen. Het geheel, zeker wijken zoals de Heilust, Bleijerheide, Haanrade enz. , geeft een zeer armoedige indruk en het is voor mij haast niet meer voor te stellen hoe wij als kinderen speelden in een levendige en ondanks de grauwheid, fleurige wijk. Tevens vindt ik het onvoorstelbaar hoe vlug men het Mijn-verleden heeft proberen uit te wissen en je er zodoende bijna niks meer van ziet, behalve dan de grote open gaten op Google-Maps! Men had dat Mijn-verleden juist moeten koesteren en toeristisch moeten uitbuiten! Het lijkt wel of Limburg en dan met name de Mijn-streek zich ervoor schaamt dat het grootste gedeelte van Nederland de kachel en het fornuis stookte met Limburgse kolen. Echter het kwaad is helaas geschied, met dank aan de toenmalige Bestuurders. Hoewel het me zeer aan het hart zou gaan, lijkt sloop van die op sterven na dode wijken, de beste optie. Bouw op die verloren gegane plekken betaalbare woningen voor zowel de” sociale” als voor de “vrije” sector. Sloop ook de (toren) flats die tussen de Hertogenlaan en Ailbertuslaan staan. Al zal dat niet meevallen omdat het, dacht ik koop flats zijn. Echter de ruim 45 jarig oude flats zijn komende vanaf Heerlen al kilometers van te voren te zien en zijn nou niet bepaald aanzichkaartplaatjes. Hou het vooral op laagbouw en benadruk dat Parkstad een super groene regio is en waar het mede door de vergrijzing goed toeven/leven is! Zorg derhalve dan ook voor de bijbehorende voorzieningen (levert ook nog eens banen op). Maar wat bovenal belangrijk voor het voortbestaan van Kerkrade is: DOE IETS ! Hoe meer Kerkrade verpaupert, hoe meer mensen zullen wegtrekken. Maak van “de vergrijzing” een deugd en niet een nood.
    De huidige Bestuurders wens ik veel visie, sterkte en lef !
    Wat het echter ook zal worden: ik zal hoe dan ook het “wel en wee” in Kerkrade en in het bijzonder de Heilust vol belangstelling blijven volgen.

  4. Jo Linden zegt:

    Ik heb van 1959 tot 1970 in de Papaverstraat gewoond en bewaar goede herinneringen aan die tijd en aan de buurt. Mijn moeder is tot 2003 in de Papaverstraat blijven wonen. De laatste jaren zag ik de Heilust sterk achteruit gaan. Tegenwoordig kom ik nog 1 keer per jaar in de Heilust en ben dan steeds weer verbaasd over de aanhoudende verloedering. Ik ben erg benieuwd hoe de toekomst van de Heilust uit gaat zien.

  5. Luc Lodder zegt:

    Heb zelf een deel van mijn latere jeugd doorgemaakt in Heilust. In de Narcisstraat woonde een vriend van me Angelo v.d. Weerden. Samen hadden we computers als hobby. En een paar zomervakanties bouwde ik mijn computer bij hem op het slaapkamertje op – om ’s morgens vroeg rond 8:00 bij hem in te trekken en ’s avonds laat rond een uur of 22:00 huiswaarts te keren. In die tijd leerden wij twee HEEL veel van computerprogrammeren. Dus veel van mijn computer kennis nu, heb ik in Heilust tot mij genomen.
    Dus ook ik, als niet Heilustenaar (of hoe schrijf je dat?), heb goede herinneringen aan Kerkrade West.

  6. Ger zegt:

    Nog niet verloren!
    We staan 10-0 achter…..haal dat maar eens in!

    Wat ik ook niet begrijp is dat iedereen de verloedering wijt aan de leegstand c.q. de vergrijzing. Het verhaal leegstand klopt wel bij de vergrijzing, maar verloedering ontstaat alleen maar door gedogen, gedogen en nog eens gedogen of “mee”dogen?!

    Ger

  7. Min Burgers Systermans zegt:

    IkHeb met verbasing gelezen dat de heilust niet meer is als toen ,( 50Jaar geleden ) Woon als 1963 in Canada .Zo voor mij is dit een totale verassing.Heeft niets te doen om dat de inwoners vergrijsen.Ieder stad heeft te kampen met vergriisen.Ik denk dat over het algemeen ieder wijk veranderingen krijgen.Mensen sterven jonge mensen beginnen hun leven in de wijken waar wij op groeiden.Dat ze de oude mijn werkers woningen willen op ruimen.Dom en nog eens dom.Mensen leren niets ervan.Die huisjes waren goed, veel mensen met een groot stel of kinderen hebben daar geleeft en het maakt niks uit.Ze hadden die huisen moeten verkopen en mensen maken er wel iets goed ervan .Honderd jaren oude woningen in de stad Toronto worden voor veel geld verkocht vanwege iedereen will in de midde in de stad wonen.Maar de regering in Nedeland heeft er niet bij stil gestaan dat je ook voor werk moeten zorgen.Ik ben groot gebracht in de oude heilust en wij woonde naar de oorlog in de Erica straat .Dat huis is helemaal nieuw opgebouwd in de zelfde oude stylel ,3 slaap kamers., en daar was nog een hele kleine kamer wat eigenlijk de bad kamer had moeten zijn Maar dat is nooit een badkamer geworden .Beneden een grote woonkamer en eet kamer met een kleine keuken en natuurlijk de halve kelder.Heb daar gewoond tot mijn 20ste jaar.Ben daarna getrouwd met eenlieve Jonge van Chevremont en twee weken daarna zaten we op de boot naar Canada.Waarom?? geen woning te krijgen.Ben regel matig naar de heilust gekomen vanwege mijn moeder en ook voor mijn zussen en broers.De laatste maal was in 2001.mijn ouders zijn er niet meer zo ook mijn man ouders.Gek he ieder keer voelde ik me of ik nooit was weg geweest. Maar Nederland heeft meer problemen Jeugt die geen baantje kunnen krijgen,Dat brengt weer onrust roof en geen gevoel dat ze bij de maat schappei passen.Zo de mijnen waren in zekere zin goed voor de mensen ,Maar niet zo goed voor de mijn werkers.Voor mij wilde ik nooit dat een van mijn kinderen daar moesten werken. En als ik zo lees is Nederland in deep shit.Sorry mijn taal.nog vele groeten en hoop dat de heilust weer een mooi dorpje word.Min Systermans Burgers .

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s