Krimp krijgt een gezicht

Wiel Beijer en Karin Hillebrand zijn al maanden met enige regelmaat in Heilust te vinden. Foto: Harry Heuts

Krimp. Voor velen is het een abstract begrip van politici en bobo’s. In een poging krimp een menselijk gezicht te geven, bundelen de Limburgse kranten en omroep L1 hun krachten. Door op ontdekkingstocht te gaan in dé krimpwijk van Nederland, Heilust in Kerkrade, hopen verslaggevers Wiel Beijer en Karin Hillebrand inzicht te geven in de concrete gevolgen van een krimpende bevolking.

door Marlous Flier

Hij groeide samen met zijn zusjes op in de Gladiolenstraat, in de wijk Heilust in Kerkrade-West. Een straat zoals er in de jaren vijftig zoveel waren in Limburg. Vol kleine arbeiderswoningen, twee- of driehoog. Met veelal hardwerkende mijnwerkers en hun gezinnen als bewoners. „Een onbezorgde jeugd”, blikt Wiel Beijer, verslaggever van deze krant, terug. „Vader zorgde voor het geld, moeder voor het huishouden. Als kind bestond je leven uit naar school gaan en buiten spelen.” Hij omschrijft zijn geboortewijk als een gezellige buurt vol bedrijvigheid. Waar het leven zich vooral buiten afspeelt. Waar iedereen elkaar kent. Op zijn zeventiende vertrekt hij uit Heilust als zijn ouders verhuizen naar een ‘stapje beter’, oftewel een drive-inwoning met garage. In die tijd qua ruimte een forse vooruitgang.

Veertig jaar later keert hij terug. Toevallig. Een VPRO-verslaggever maakt een documentaire over krimp en klopt bij Beijer aan. En zo brengt hij, speciaal voor een radioprogramma, een bezoek aan de buurt waar hij jarenlang vertoefde. „Ik schrok me te pletter, die eerste keer. Een grote lege vlakte, ontstaan door de sloop van vele panden. Onkruid tussen stoeptegels, kapotte voordeuren, veel auto’s. Het voelde niet meer als mijn wijk. Heilust heeft in het verleden flinke klappen gekregen: eerst de sluiting van de mijnen en nu komt de krimp daar nog eens overheen.”

Krimp en Heilust. Tegenwoordig worden de twee vaak in één adem genoemd. Het is volgens velen dé wijk waar krimp het hardst toeslaat. De cijfers zijn duidelijk: de leegloop gaat zo snel dat tot 2020 669 woningen tegen de vlakte gaan, het aantal basisschoolleerlingen is de afgelopen jaren meer dan gehalveerd.

Hoe tastbaar de cijfers ook zijn, krimp lijkt toch voor velen een abstract begrip dat vooral in de hoofden zit van bestuurders. Dat concludeert Karin Hillebrand van L1. „Krimp zegt de mensen helemaal niets, maar de gevolgen merken ze elke dag. Ze voelen het wel, alleen omschrijven ze het niet zo. Leegstand, de fusie van de voetbalclubs, aartsvijanden fanfare en harmonie die moeten samenwerken om een jeugdorkest van de grond te krijgen. Dát is krimp.”

De Limburgse kranten en L1 slaan de handen ineen in een poging het onderwerp een gezicht te geven. Al maanden vertoeven Beijer en Hillebrand, gewapend met camera regelmatig in Heilust. Ze spreken er met vele bewoners, jong en oud. Met bestuurders, uit de politiek, van de woningbouwvereniging, met mensen uit het verenigingsleven, met ondernemers. In een serie artikelen in de krant en reportages op radio en televisie willen ze de krimpboodschap inzichtelijk maken. „Juist door hier zolang te zijn, leer je een wijk en de inwoners goed kennen. Heilust is voor mij inmiddels veel meer dan een verzameling bakstenen. Krimp is geen begrip meer, krimp is een verhaal. Dat is precies waar ons project om gaat. Natuurlijk is Heilust tamelijk willekeurig gekozen. Als Wiel in een andere wijk was geboren, waren we daar naar toe te gaan. Maar Heilust is wel exemplarisch. Het probleem van krimp en vergrijzing speelt op veel plekken. En in die zin zullen mensen de verhalen ook herkennen.”

Het duo benadrukt dat die verhalen zeker niet alleen maar negatief gekleurd zijn. Integendeel. Hillebrand: „Direct na mijn eerste kennismaking met Heilust, vond ik het er vooral mistroostig. Geen pauperwijk, maar ook niet iets waar je heel vrolijk van wordt. Het maakte op mij vooral een sneue indruk. Na een paar maanden vind ik de mensen die er wonen vooral heel veerkrachtig. Ze hebben een haat-liefde-verhouding met hun wijk. Ze houden ervan, maar schoppen er tegelijk tegenaan. Maak een praatje en alle clichés van wat er mis is, komen voorbij. Maar de mensen willen niet verhuizen, want het is hun Heilust, een stoere wijk.”

Ook Beijer ging zijn oude buurt weer positief bekijken. „Ja, het is echt mijn wijk weer. Ik kom veel bekenden tegen op straat. Mensen die mij hebben gekend of mijn ouders. Dat is heel leuk. Mensen in Heilust kon je altijd typeren als mensen die geloofden in een betere toekomst. Nu is het voor hen misschien moeilijk om die betere toekomst te zien, er is weinig hoop. Maar ik ben ervan overtuigd dat het weer komt.”

Dit verhaal is gepubliceerd in Dagblad De Limburger/Limburgs Dagblad op woensdag 5 januari 2011. Kijk ook op www.limburger.nl

Over mijnheilust

Journalist bij De Limburger. Bedacht en maakte samen met camera-journalist Karin Hillebrand voor de krant en regionale omroep L1 het multi-mediale project Mijn Heilust.
Dit bericht werd geplaatst in Mijn Heilust. Bookmark de permalink .

4 reacties op Krimp krijgt een gezicht

  1. Jos Lemmens zegt:

    Ik vind dit heel intrigerend en wordt er niet vrolijk van integendeel en toch geeft dit een
    verbondenheid met die mensen in of op Heilust.Ik weet zelfs niet waar dit nu precies
    ligt en ik ben n.a.v. deze publicaties van plan toch eens te gaan kijken.Er is m.i. nog
    weinig bekend wat er nu in zulke situaties allemaal speelt.Familie,kennissen,vrienden,
    medeleden van verenigingen,buren.Wat is nu datgene wat de mensen bindt of niet bindt
    en wat maakt zulk een kwetsbare situatie nou zo interessant ?Ik zie nieuwe vervolg-artikelen met belangstelling tegemoet.Fijn en goed dat eens een poging gedaan wordt
    om deze begrippen krimp,vergrijzing,leegloop onder woorden te brengen en een gezicht te geven.Hoor graag van jullie.

  2. S. Kleijnen zegt:

    Groei en afname van de bevolking is een gegeven. Alleen groeien kan natuurlijk niet blijven duren, al lijkt het in bepaalde landen als India en China wel zo. In Rusland echter loopt het bevolkingsaantal al jaren terug. Maar bekijk de zaak eens in dit perspectief: Kerkrade heeft wel 2000 inwoners per vierkante kilometer. Dat is toch best veel.

    Maar goed… als er minder woningen nodig zijn, is dat een kans om de beste te behouden. Zowel voor kopers als huurders.

    Voor wat betreft werkgelegenheid weet ik eigenlijk niet of we ons illusies moeten maken. Ikzelf denk niet dat er grote aantallen banen bij zullen komen die mensen van elders aantrekken, of dat nu uit de richting van Maastricht, Randstad of buitenland is. En de centrale ligging in Europa? Profileert niet iedere regio zich zo? In ieder geval is het vestigingsklimaat dat in Nederland is geschapen niet gevormd naar de specifieke wensen die in de buitengebieden (excusez le mot) leven.

    Ik vind het niet erg dat Kerkrade op termijn 40.000 inwoners telt. Ik woon er best graag. Een huis is hier voor een modale éénverdiener te bekostigen. Kom daar maar eens om in, pak hem beet, Apeldoorn. En voorzieningen? Wat er niet te krijgen is, kopen we elders of bestellen we via internet. En we zijn mobiel, dus mocht een vereniging het loodje leggen, is dat dan zo’n groot probleem? Zelfs tradities veranderen!

    Ik wens verslaggevers Wiel Beijer en Karin Hillebrand veel succes en plezier met hun ontdekkingstocht!

  3. a koppers zegt:

    Geachte m

    Waar is die leuke tijd hier gebleven, kijk om je heen.
    Het enige wat je nog ziet is leegstand en gezelligheid is hier niet meer.
    Niemand hier denk ik wat hier gaat gebeuren, als het zo doorgaat alleen met afbraak dan is ons heilust verleden tijd.

  4. Ger zegt:

    Ik ben geboren en getogen in de Heilust en wel in de Gladiolenstraat, in een gedeelte dat inmiddels niet meer staat, 26 jaar Heilust, 1 jaar onder Spekholz, 12 jaar Terwinselen en inmiddels weer 3 jaar Heilust……..ik denk dat het aan de bloemen ligt dat ik er terug ben gekeerd, toeval?

    Ik heb een bedrijfje in de Heilust en een deel van mijn klanten komt dus ook uit “mijn Heilust”. Velen van hen wonen net als ikzelf hier al sinds hun geboorte en zijn tevreden over hun buurt het gaat echter daar mis waar mensen door woningbouwverenigingen ergens worden ingedeeld waar ze niet thuis horen, zo veel “nieuwkomers” kun je in een land nog niet eens laten integreren laat staan in een enkele wijk.

    Mijn buurvrouw woont hier al een slordige 55 jaar, 55 jaar betaalt zij elke maand “hondentrouw” haar huur net als zo vele andere oude inwoners van de Heilust.
    Als beloning voor hun trouwe huurderschap krijgen ze dan met mensen en zaken te maken die dan door de krimp zouden zijn ontstaan???? Kom nou! De Heilust is verworden naar wat hun beleidsmakers ervan gemaakt hebben. Zij die de nieuwe inwoners de woningen toewijzen wonen immers zelf op zeer ruime afstand en dat was vroeger wel anders. Medewerkers en beleidsmakers woonden toen gewoon midden in de Heilust. Nu het kalf verzopen is, proberen we de put te dempen maar dat kan maar op 1 manier!!!! Heel snel slopen die gehele wijk en dan heel snel weer nieuwe woningen bouwen die aan de huidige eisen voldoen (en niet zoals nu vol asbest in de daken!). Met heel snel bedoel ik ook heel snel….niet over 5 jaar! Waarom laat de nieuwbouw zo lang op zich wachten? Eerst worden bewoners verschoven van de slooppanden naar de toekomstige slooppanden….waar slaat dit op? Bouw nieuw en verplaats de bewoners daarheen dan werk je optimaal!

    Vergeet ook niet dat, de “oude Heilust” recent nog voorzien van nieuwe ramen etc. , ook weer aan sloop toe is, rijtjes bouw is verleden tijd, als de oude Heilust niet gelijk weer mee wordt aangepakt, ontstaat daar de volgende “verpaupering” en dat heeft m.i. weinig met krimp te maken mensen hebben immers niet het eeuwige leven!
    Leefbaarheid dat is waar het om draait om een buurt, wijk, dorp of stad te behoeden voor verpaupering!

    Maar het zal nu wel net zo gaan als bij het bankwezen……beleidsmakers gaan willens en wetens de fout in en mogen ook nog blijven zitten om de troep weer op te ruimen of moet ik zeggen er weer een nieuwe puinzooi van te maken.

    Hoe dan ook de gewone “man” wordt er weer de dupe van!

    Wordt vervolgd>>>>>>>

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s